Langs de Zijderoute in 25 dagen: Oezbekistan, Kirgizië en Kazachstan

Brede lanen vol platanen, fonteinen op de pleinen en een metro met kroonluchters: Tasjkent is groener dan de meeste reizigers verwachten. De vlucht uit Brussel gaat met een overstap en landt vaak ‘s nachts of heel vroeg. Een chauffeur wacht je op in de aankomsthal en brengt je naar een rustig hotel in het centrum. Slaap eerst uit. In de namiddag wandel je naar het Amir Timurplein, waar de veroveraar te paard over de stad uitkijkt. Neem daarna de metro voor een paar haltes en kijk naar de marmeren stations, elk met een eigen thema. Het avondeten is plov, de rijstschotel met lam, wortel en kikkererwten die je overal in Oezbekistan tegenkomt. Zo begint een lange reis rustig.

Overnachting

Hotel in het centrum van Tasjkent

Rijtijd

30 min transfer van de luchthaven

Vroeg in de ochtend is de Chorsubazaar op zijn best. Onder een grote groene koepel liggen bergen gedroogde abrikozen, noten, rozijnen en witte balletjes zure kaas. Buiten bakken mannen platte broden tegen de wand van een kleioven. Een lokale gids begeleidt jullie de hele dag. Te voet gaat het daarna naar het Hast Imamcomplex. In de bibliotheek ligt een zeer oude koran die aan kalief Oethman wordt toegeschreven, al discussiëren historici over de ouderdom. In de namiddag volgt het Museum voor Toegepaste Kunsten, in het huis van een vroegere Russische diplomaat, met houtsnijwerk en borduurwerk uit het hele land. Bij valavond eet je samsa, hartige pasteitjes uit een tandoor. Morgen vlieg je naar het westen.

Overnachting

Hotel in het centrum van Tasjkent

Vervoer

Korte ritten in de stad met de gids

Een binnenlandse vlucht van ongeveer anderhalf uur brengt je over de Kyzylkum naar Urgench. Uit het raam zie je zand, zoutvlakten en dan plots de groene strook langs de Amu Darya. Van de luchthaven rijd je een halfuur naar Chiva. De oude binnenstad, de Itchan Kala, ligt binnen lemen muren die bij laag licht bijna roze kleuren. Je slaapt in een klein hotel binnen of vlak bij die muren. Na het inchecken loop je de stad in zonder plan. Kinderen voetballen tussen de minaretten, vrouwen verkopen dikke wollen mutsen. Klim bij zonsondergang op de stadsmuur bij de westpoort. Van daar zie je de stompe, groen betegelde Kalta Minor in het laatste licht staan.

Overnachting

Klein hotel bij de Itchan Kala

Rijtijd

1u30 vliegen, 30 min transfer

Wie Chiva een volle dag geeft, merkt hoe klein de oude stad eigenlijk is. Alles ligt op wandelafstand. Jullie gids begint bij de Djumamoskee, een schemerige zaal met meer dan tweehonderd houten zuilen, sommige eeuwen oud. Daarna volgen het paleis Tash Hauli met koele binnenplaatsen, de madrassa’s en het mausoleum van Pahlavan Mahmud, een dichter en worstelaar die hier nog vereerd wordt. Durf je, beklim dan de minaret van Islam Khodja via een smalle, donkere wenteltrap. Boven zie je de daken en de woestijn erachter. In de namiddag kijk je mee in een atelier waar houtsnijders deuren maken. Het avondeten volgt op een dakterras, met shivit oshi, groene noedels met dille uit deze streek.

Overnachting

Klein hotel bij de Itchan Kala

Lemen forten van meer dan tweeduizend jaar oud staan verspreid in de woestijn ten noorden van de Amu Darya. Een chauffeur brengt je over de rivier naar Karakalpakstan. Eerst bezoek je Toprak Kala, de resten van een paleis met dikke muren en lege zalen. Daarna rijd je naar Ayaz Kala, drie forten op en rond een heuvel. De klim naar het hoogste fort duurt ongeveer twintig minuten over los zand en is steil op het einde. Boven waait het bijna altijd. Rondom zie je de vlakte, een zoutmeer en in de verte kale bergen. Je overnacht in een jurtekamp aan de voet van de heuvel. Na het eten ligt de sterrenhemel open, ver van elke stad.

Overnachting

Jurtekamp bij Ayaz Kala

Rijtijd

2u heen met stops, met chauffeur

Zes à zeven uur rijden: dit is de langste rit van het Oezbeekse deel. Vertrek na het ontbijt in het kamp. De weg volgt een tijd de Amu Darya. Op sommige plekken zie je het water breed en bruin naast de weg, met aan de overkant Turkmenistan. Daarna begint de Kyzylkum, een woestijn van grijs en beige zand met lage struiken. Jullie stoppen bij een theehuis langs de weg voor groene thee en lagman, een noedelsoep met vlees en groenten. Laat in de namiddag komt Buchara in zicht. Het hotel ligt in de oude stad, vlak bij de Lyabi Hauz, een vijver met oude moerbeibomen rondom. Daar drink je ‘s avonds thee terwijl de gevels van de madrassa’s oplichten.

Overnachting

Boetiekhotel in de oude stad van Buchara

Rijtijd

6 à 7u met chauffeur (ongeveer 450 km)

Overdekte bazaars met koepels verbinden in Buchara nog altijd de oude handelsstraten. Daar begint jullie wandeling met de gids. Onder de ene koepel werken juweliers, onder de andere hangen mutsen, messen en tapijten. Verderop staat de Kalonminaret, ruim vijfenveertig meter hoog en opgebouwd uit banden van gebakken baksteen. Volgens het verhaal liet Djengis Khan haar staan toen hij de stad plunderde. Tegenover de minaret ligt de Mir-i-Arabmadrassa, waar nog studenten les volgen. In de namiddag houd je vrij voor een hamam of een middagslaap, want de zon is in de zomer fel. Kom bij valavond terug naar het plein rond de minaret. Dan kleuren de muren oranje en zijn er het minst bezoekers.

Overnachting

Boetiekhotel in de oude stad van Buchara

Baksteen kan versieren: dat toont het mausoleum van Ismail Samani, een kleine kubus uit de tiende eeuw in een park aan de rand van het centrum. De stenen vormen patronen die met het licht van de dag veranderen. Vlakbij ligt de Bolo Hauzmoskee, met een veranda op slanke houten zuilen die in de vijver weerspiegelen. Daarna volgt de Ark, de vesting waar de emirs tot in de twintigste eeuw woonden. Na de lunch zoek je de Chor Minor op, een poortgebouw met vier torentjes tussen gewone woonhuizen. In de namiddag rijden jullie naar Sitorai Mokhi Khosa, het zomerpaleis van de laatste emir. Daar mengen Russische en Oezbeekse stijlen zich. In de tuin lopen pauwen.

Overnachting

Boetiekhotel in de oude stad van Buchara

Vervoer

Korte ritten met de gids

Stipt om de vertrektijd glijdt de Afrosiyob het station van Buchara uit. Deze snelle trein brengt jullie in ongeveer anderhalf uur naar Samarkand. Buiten schuiven katoenvelden, irrigatiekanalen en dorpen met platte daken voorbij. Een chauffeur haalt jullie op en brengt de bagage naar het hotel. Na de lunch volgt de eerste kennismaking: de Gur-e-Amir, het mausoleum van Timur. Een geribde turkooizen koepel staat boven een zaal vol goud en blauw. Onder een donkergroene steen ligt de man die van Samarkand zijn hoofdstad maakte. ‘s Avonds wandel je naar de Registan. Bij donker lichten de drie madrassa’s op. Op het plein komen families uit de stad samen.

Overnachting

Hotel in het centrum van Samarkand

Rijtijd

1u30 met de trein, korte transfers

Om acht uur ‘s ochtends ligt de Registan er bijna leeg bij. Dat is het moment om te komen. Drie madrassa’s staan rond een plein, met gevels vol tegels in blauw, geel en wit. Op de Sher Dor zie je tijgers die een hert achtervolgen, met een zon met een gezicht op hun rug. Jullie gids legt uit hoe hier ooit de handel van de stad samenkwam. Te voet gaat het daarna langs een voetgangersstraat naar de Bibi Khanymmoskee, ooit een van de grootste van de islamitische wereld. Ernaast ligt de Siabbazaar. Daar proef je halva, gezouten abrikozenpitten en het ronde brood van Samarkand, dat zwaarder is dan het brood elders in het land.

Overnachting

Hotel in het centrum van Samarkand

Trappen leiden omhoog tussen twee rijen mausolea: de Shah-i-Zinda is de stilste plek van Samarkand. Elke gevel heeft andere tegels, van diep kobalt tot turkoois. Pelgrims lopen er tussen de toeristen en houden even halt voor een gebed. Daarna rijden jullie naar de sterrenwacht van Ulugh Beg, de kleinzoon van Timur. Van zijn instrument blijft een groot boogvormig deel in de rots over, half onder de grond. In de namiddag gaat het naar Konigil, een dorp buiten de stad. Daar maken ambachtslui papier uit de schors van moerbeibomen, met een watermolen zoals vroeger. Je mag zelf een vel proberen. De laatste avond in Oezbekistan eet je samen in een familierestaurant.

Overnachting

Hotel in het centrum van Samarkand

Vervoer

Korte ritten met de gids

Twee vervoermiddelen op één dag. Eerst brengt de snelle trein je in ruim twee uur terug naar Tasjkent. Daar wacht een chauffeur voor de rit naar het oosten. De weg klimt naar de Kamchikpas, ruim tweeduizend meter hoog, met kale hellingen en kuddes schapen langs de kant. Bij de controlepost moet je soms je paspoort tonen. Dan daalt de weg af naar de Ferganavallei, de dichtst bevolkte streek van Centraal-Azië. Alles wordt groen: boomgaarden, populieren, katoen en moestuinen tot tegen de huizen. Tegen het avondeten kom je aan in Fergana. Het is een jonge stad met brede straten en weinig toeristen. Rust na deze lange dag.

Overnachting

Hotel in Fergana

Rijtijd

2u10 trein, 5 à 6u met chauffeur (ongeveer 320 km)

Het geratel van weefgetouwen hoor je al op de binnenplaats van de zijdefabriek in Margilan. Hier zie je het hele proces: cocons die in heet water draaien, draden die op spoelen gaan, vrouwen die met de hand de kleurpatronen knopen. Dat ikatmotief, met vervloeiende randen, is typisch voor de vallei. Op donderdag en zondag ligt in het nabijgelegen Kumtepa een grote markt, waar mannen in lange jassen stoffen en vee verhandelen. In de namiddag rijd je naar Rishtan, het dorp van de pottenbakkers. In een familieatelier draaien ze borden en schalen, beschilderd in het blauw en groen van de plaatselijke klei en glazuur. Wie iets koopt, krijgt het stevig ingepakt mee.

Overnachting

Hotel in Fergana

Rijtijd

1u30 in totaal met chauffeur

Andijan is de laatste Oezbeekse stad. Vlak daarna ligt de grenspost van Dostyk. Je stapt uit, neemt je bagage mee en loopt door twee controles. Aan de Kirgizische kant wachten een nieuwe chauffeur en een nieuwe gids. Reken voor de grens op een uur, soms meer. Het is hier een uur later dan in Oezbekistan. Osj is een van de oudste steden van Centraal-Azië. Midden in de stad rijst de Sulaiman-Too op, een rotsheuvel die al eeuwenlang een pelgrimsplek is. Een pad met trappen leidt in een halfuur naar de top. Vrouwen glijden er over een gladde rots, omdat dat volgens de overlevering helpt om kinderen te krijgen. Boven zie je de stad tot aan de bergen.

Overnachting

Hotel in Osj

Rijtijd

3u met chauffeur en grensovergang

Kirgizische vilthoeden, de witte kalpak, liggen in stapels op de grote bazaar van Osj. Daar begin je de dag. De markt zit sinds kort in een nieuw complex en verkoopt van alles: paardenvlees, kurut, honing, gereedschap en kleren. Daarna begint de rit naar het noorden. Via Jalal-Abad klimt de weg naar Arslanbob, een dorp aan de voet van de Babash-Atabergen. Het ligt midden in een van de grootste wilde walnotenbossen ter wereld. Je logeert in een gastenverblijf bij een familie, met een binnenplaats vol fruitbomen. Het avondeten komt uit de eigen tuin. Eet je mee aan tafel, dan leer je meteen het ritueel van de thee: een kleine kom, telkens maar half gevuld.

Overnachting

Gastenverblijf bij een familie in Arslanbob

Rijtijd

4 à 5u met chauffeur

Een volle dag te voet, door bomen die soms honderden jaren oud zijn. Een plaatselijke gids neemt je mee langs paden waar families in de herfst noten rapen. Tussen de walnoten groeien wilde appels, pruimen en pistachestruiken. Na ongeveer twee uur kom je bij de grote waterval, ruim tachtig meter hoog. De terugweg loopt over weiden met uitzicht op de rotswanden van de Babash-Ata. Reken op een wandeling van vijf à zes uur met hoogteverschil, op paden die na regen modderig worden. Wie het rustiger wil, kiest de kleine waterval en blijft in het dorp. ‘s Avonds proef je honing en walnotenjam bij de gastfamilie. Morgen wacht een lange rit.

Overnachting

Gastenverblijf bij een familie in Arslanbob

Turkoois water vult een vallei tussen kale bergen: het stuwmeer van Toktogul is het eerste grote beeld van deze rit. De weg naar Bisjkek slingert er een hele tijd langs. Jullie stoppen voor een lunch met vis uit het meer. Daarna klimt de weg over de Ala-Belpas, ruim drieduizend meter hoog. Boven ligt soms nog sneeuw, zelfs in juni. Dan opent zich de Suusamyrvallei, een brede hoogvlakte waar herders in de zomer met hun kuddes en jurten leven. Langs de weg verkopen ze kymyz, gegiste merriemelk. Het is zuur en licht prikkelend. Je overnacht in een eenvoudig gastenverblijf of een jurtekamp. ‘s Nachts koelt het hier sterk af, ook in de zomer.

Overnachting

Eenvoudig gastenverblijf of jurtekamp in de Suusamyrvallei

Rijtijd

6 à 7u met chauffeur

Rode kliffen, groene oevers en een rivier vol stroomversnellingen: de kloof van de Kokomeren is het decor van de ochtend. Jullie rijden langs het dorp Kyzyl-Oi en dan verder naar het oosten. Het asfalt houdt op een bepaald moment op. Dan volgt een grindweg die langzaam naar de hoogvlakte klimt. Na ongeveer zes uur sta je aan de oever van Song-Köl, een meer op ruim drieduizend meter. Er staat geen enkel dorp, enkel de jurten van herders die er in de zomer met hun paarden en schapen leven. Je slaapt in een jurtekamp met gedeelde toiletten. Hou een dikke trui bij de hand. Na zonsondergang zakt de temperatuur snel, soms tot rond het vriespunt.

Overnachting

Jurtekamp aan het meer van Song-Köl

Rijtijd

6 à 7u met chauffeur, deels onverhard

Paarden horen hier bij het dagelijks leven. Vandaag horen ze ook bij het jouwe. Een herder uit het kamp neemt je mee op een rit van twee à drie uur langs de oever. Ervaring is geen vereiste, want de paarden zijn rustig en de herder loopt mee aan de teugel als dat nodig is. Liever te voet? Dan wandel je naar een heuveltop boven het kamp. Van daar zie je het hele meer, met wolkenschaduwen die over het water schuiven. In de namiddag mag je meekijken hoe een familie kymyz maakt of brood bakt in een pan op het vuur. ‘s Avonds is de hemel zo donker dat je de Melkweg met het blote oog ziet, als het helder blijft.

Overnachting

Jurtekamp aan het meer van Song-Köl

Haarspeldbochten, één na één, voeren je over de Kalmak-Ashuupas naar beneden. Onderweg kijk je terug op het meer en vooruit op de vallei van Kochkor. In dat stadje werkt een coöperatie van vrouwen die shyrdaks maken, tapijten van gekleurd vilt. Je mag meehelpen met het rollen van de wol, het zwaarste deel van het werk. Na de lunch rijd je verder naar het oosten, naar de zuidoever van de Issyk-Köl. Dit is het grootste meer van het land, zo groot dat je de overkant bij nevel niet ziet. Het water blijft het hele jaar open. Je logeert in een gastenverblijf in Bokonbaevo, met een eigen moestuin en een sauna.

Overnachting

Gastenverblijf in Bokonbaevo

Rijtijd

4 à 5u met chauffeur

Een steenarend op een leren handschoen: in Bokonbaevo toont een arendjager hoe hij met zijn vogel werkt. Het is een kort bezoek. De vogel beslist mee hoeveel er te zien is. Daarna rijd je langs de oever naar de Skazkakloof. Wind en water hebben er de rode en gele rotsen tot torens en muren gesleten. Een wandeling van een uur brengt je erdoor, met af en toe een blik op het blauwe meer. Na de lunch gaat het verder naar Jeti-Oguz, de rode rotsen die de zeven stieren heten. Een van de rotsen is in tweeën gespleten, het Gebroken Hart. Tegen de avond kom je aan in Karakol, aan de voet van het Terskey Ala-Toogebergte.

Overnachting

Gastenverblijf in Karakol

Rijtijd

4u met chauffeur, met stops

Karakol is een stad van Russen, Kirgiezen en Dunganen, de afstammelingen van Chinese moslims. De Dunganse moskee valt het meest op. Ze werd begin twintigste eeuw gebouwd in hout, zonder nagels. Ze lijkt eerder een Chinese tempel. Een paar straten verder staat de houten Russisch-orthodoxe kathedraal met groene koepels. Op zondagochtend is er aan de rand van de stad een grote veemarkt, met paarden, koeien en schapen. Valt de reis daar niet op een zondag, dan kies je voor de bazaar. Proef dan ashlyan-fu, een koude noedelsoep met azijn, typisch voor deze stad. In de namiddag wandel je in de Karakolkloof, tussen Tiensjansparren en een bruisende bergrivier. Morgen ga je de grens over.

Overnachting

Gastenverblijf in Karakol

Brede graslanden met paarden en geen huis te zien: de Karkaravallei ligt tussen Kirgizië en Kazachstan. De grenspost hier is klein en enkel in de zomermaanden open. Is de grens dicht, dan rijd je over Bisjkek, wat een lange dag extra vraagt. Van Karakol rijd je in ongeveer twee uur naar de grens. Aan de Kazachse kant wacht een nieuwe chauffeur. Een rustig stuk weg door de steppe brengt je naar Saty, een dorp aan de ingang van een kloof. Je logeert bij een familie, met een maaltijd van beshbarmak, vlees met platte deegvellen. In Kazachstan zet je de klok een uur terug. Na het eten loop je nog even naar de rivier.

Overnachting

Gastenverblijf bij een familie in Saty

Rijtijd

5 à 6u met chauffeur en grensovergang

Sparren weerspiegelen in groen water: dat zie je op het eerste meer van Kolsai, vroeg in de ochtend nog zonder bootjes. Een wandeling langs de oever duurt ongeveer een uur. Wie meer wil, kan een stuk het pad naar het tweede meer op lopen, maar dat vraagt tijd die er vandaag niet is. Na de koffie rijd je ongeveer twee uur naar de Charynkloof. In de Vallei van de Kastelen wandel je ongeveer drie kilometer tussen rode zandsteenwanden naar de rivier. Je keert langs dezelfde weg terug. Het is warm in de kloof en er is weinig schaduw. Neem water en een hoed mee. Daarna volgt de laatste lange rit, ongeveer drie uur, naar Almaty.

Overnachting

Hotel in het centrum van Almaty

Rijtijd

6u met chauffeur, met stops

Appels gaven Almaty zijn naam. Je vindt ze terug op de Groene Bazaar, naast paardenworst, honing en Koreaanse salades. Een stadsgids leidt je ‘s ochtends door de stad. In het Panfilovpark staat een houten kathedraal in pastelkleuren, opgetrokken in de tsarentijd. Daarna rijd je de bergen in naar Medeu, een ijsbaan op grote hoogte. Van daar neem je de kabelbaan naar Shymbulak. Boven ligt ook in de zomer vaak sneeuw op de toppen rondom. De lucht is er koel en ijl. In de namiddag ga je terug naar het hotel om te pakken. Een kamer tot de avond is voorzien. Je vliegt ‘s nachts of de volgende ochtend met een overstap terug naar Brussel.

Overnachting

Kamer tot vertrek in het hotel in Almaty

Vervoer

Korte ritten in de stad, transfer naar de luchthaven